Kompresyon çorabı, bacağa dışarıdan basınç uygulayarak toplardamarlardaki kanın kalbe dönüşüne yardımcı olmak için tasarlanmış çoraptır. Tıbbi kompresyon çoraplarında basınç bilekte en yüksektir ve yukarı doğru azalır; varis ve bacak ödemi gibi durumlarda hekim önerisiyle kullanılır. Seyahat ve uçuş çorapları ise bacağı daha hafif bir sıkılıkla sarar ve uzun süre oturulan yolculuklarda konfor için tercih edilir.
Kompresyon çorabı nasıl çalışır?
Uzun süre ayakta durmak ya da hareketsiz oturmak bacaklardaki kanın kalbe dönüşünü zorlaştırır; bu da gün sonunda bacaklarda ağırlık ve şişlik hissine yol açabilir. Kompresyon çorabı bacağı sıkıca sararak toplardamarların çevresine basınç uygular. Tıbbi modellerde bu basınç kademelidir: bilekte en yüksek, diz altına ve uyluğa doğru giderek daha düşüktür. Basıncın büyüklüğü mmHg (milimetre cıva) birimiyle ve sınıf olarak belirtilir.
Tıbbi kompresyon çorabı ile seyahat çorabı farkı
| Özellik | Tıbbi kompresyon çorabı | Seyahat ve uçuş çorabı |
|---|---|---|
| Amaç | Varis, ödem gibi damar sorunlarında tedavi ve önlem | Uzun yolculukta ve masa başında konfor |
| Basınç | Sınıfı ve mmHg değeri ambalajda yazar | Daha hafif; çoğu üründe sayısal değer verilmez |
| Seçim | Hekim önerisi ve bacak çevresi ölçüsüne göre | Ayakkabı numarasına göre beden |
| Kullanım | Hekimin belirttiği süre ve biçimde | Yolculuk ya da uzun oturma süresince |
Ambalajında basınç sınıfı ya da mmHg değeri yazmayan bir çorabı tıbbi kompresyon çorabı yerine kullanmayın. Tıbbi bir çorabın sınıfını da kendi kendinize seçmeyin; yanlış sınıf ya da yanlış ölçü fayda yerine rahatsızlık verebilir.
Kompresyon çorabı ne işe yarar?
Tıbbi kompresyon çorapları, hekimin değerlendirmesiyle şu durumlarda önerilebilir:
- Varis ve toplardamar yetmezliği
- Bacak ve ayak bileğinde ödem
- Ameliyat sonrası ya da uzun süre yatakta kalma gibi pıhtı riskinin arttığı dönemler
- Hamilelikte bacaklarda şişlik ve ağırlık
Seyahat çorapları daha gündelik bir ihtiyaca yöneliktir: uçak, otobüs ve tren yolculuklarında, uzun süre masa başında çalışırken ya da gün boyu ayakta kalınan işlerde bacakların daha rahat hissetmesi için tercih edilir. Diz altına kadar uzanan boyu ve esnek örgüsüyle baldırı sarar.
Kimler doktora danışmalı?
Kompresyon çorabı herkes için uygun değildir. Bacaklarda atardamar dolaşım bozukluğu, ileri derecede kalp yetmezliği, şeker hastalığına bağlı his kaybı, bacakta açık yara ya da cilt hastalığı varsa kompresyon çorabı kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışın. Daha önce bacakta pıhtı (derin ven trombozu) geçirdiyseniz ya da uzun bir uçuş öncesinde pıhtı riskiniz konusunda endişeniz varsa, hangi çorabın ve hangi önlemlerin uygun olduğunu hekiminiz belirler.
Seyahat çorabı seçerken nelere bakılır?
- Beden: Çorap ayağa ve bileğe tam oturmalıdır. Büyük beden bacakta kayar, küçük beden rahatsız edici bir sıkılık yaratır. Ayakkabı numaranızı ürün adındaki beden aralığıyla karşılaştırın.
- Boy: Diz altı boy baldırı da sardığı için yolculukta en sık tercih edilen formdur. Bilek boyu ve kısa çoraplar bu işlevi görmez.
- Kumaş: Pamuk nefes almayı, poliamid dayanıklılığı, elastan esnekliği sağlar. Uzun yolculukta kumaş bileşimine bakmak terleme ve kaşıntıyı azaltır.
- Manşet: Diz altındaki lastikli bölüm bacağa iz bırakacak kadar sıkı olmamalı, çorabın kaymasını önleyecek kadar da sarmalıdır.
Örneğin Meristanbul 39-42 lacivert diz altı seyahat çorabı %65 pamuk, %32 poliamid ve %3 elastan bileşimlidir. Aynı serinin 35-38, 39-42 ve 43-46 bedenleri ile tekli ve 3 çiftlik paketleri seyahat ve diz altı çoraplar arasında yer alır.
Nasıl giyilir ve kullanılır?
- Çorabı sabah ya da yolculuktan önce, bacaklar henüz şişmemişken giyin.
- Çorabı toplayıp önce ayağa geçirin, sonra kıvrım bırakmadan yukarı doğru açın. Kıvrılan bölüm o noktada fazladan baskı yaratır.
- Manşeti aşağı kıvırmayın; katlanan lastik bacağı daha çok sıkar.
- Uzun yolculukta çorap tek başına yeterli değildir. Ara ara ayağa kalkın, ayak bileklerinizi çevirin ve yeterince su için.
- Bacakta uyuşma, karıncalanma, renk değişikliği ya da ağrı olursa çorabı çıkarın.
Bakım
Kompresyon ve seyahat çoraplarının esnekliği yıkama ve kurutma biçimine bağlıdır. Ürünün bakım etiketindeki sıcaklığa uyun, ağartıcı kullanmayın, kalorifer üzerinde ya da doğrudan güneşte kurutmayın. Sık kullanıyorsanız birden fazla çift bulundurmak, her gün temiz bir çiftin hazır olmasını sağlar.
Sık sorulan sorular
Kompresyon çorabı ne kadar süre giyilir?
Tıbbi kompresyon çorabında süreyi hekiminiz belirler. Seyahat çorabı yolculuk ya da uzun oturma süresince giyilir; hekim önermedikçe gece uyurken giyilmez.
Uçuş çorabı kompresyon çorabı mıdır?
Uçuş ve seyahat çorapları bacağı saran, hafif sıkılıkta çoraplardır. Ambalajında basınç sınıfı ya da mmHg değeri belirtilmedikçe tıbbi kompresyon çorabının yerine geçmez.
Kompresyon çorabı varisi geçirir mi?
Hayır. Tıbbi kompresyon çorabı varisin belirtilerini hafifletmeye ve ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilir, ama var olan varisi ortadan kaldırmaz. Tedavi seçenekleri için bir hekime başvurun.
Seyahat çorabında hangi beden alınmalı?
Ayakkabı numaranızın düştüğü beden aralığını seçin. Diğer modelleri çorap kategorisinde boy ve kumaşa göre karşılaştırabilirsiniz.
