Istampa, kaşe ve damgaların baskı yüzeyine mürekkep almak için kullanılan, içinde mürekkep emdirilmiş bir ped taşıyan kapaklı kutudur. Kaşeyi pede bastırıp ardından kâğıda bastığınızda kaşe üzerindeki yazı ya da şekil kâğıda geçer. Günlük dilde “stampa” diye de söylenir; sözcük İtalyanca “stampa” (baskı) kökünden gelir ve Türkçedeki doğru yazımı “ıstampa”dır.
Istampa ne işe yarar?
Şirket kaşesi, tarih damgası, “aslı gibidir” ya da “ödenmiştir” gibi yazı damgaları ve kauçuk hobi damgaları kendi mürekkebini taşımaz; her baskıdan önce ıstampadan mürekkep alır. Bu yüzden ıstampa muhasebe, sekreterya, arşiv ve sevkiyat evrakı hazırlanan masalarda temel gereçtir.
Kendinden mürekkepli (otomatik) kaşeler ise gövdesindeki küçük pedi kullandığı için ayrı bir ıstampaya ihtiyaç duymaz. Bu kaşelerin pedi soluklaştığında kaşenin kendi talimatına uygun mürekkeple tazelenmesi ya da pedin değiştirilmesi gerekir.
Istampa çeşitleri
Boyuta göre
Istampa seçiminde ilk ölçüt ped alanıdır; ped, kaşenin baskı yüzeyinden büyük olmalıdır ki kaşenin her köşesi mürekkep alsın. Örneğin Bigpoint küçük boy metal ıstampa 10×7 cm, Bigpoint büyük boy metal ıstampa 14×10 cm ped alanına sahiptir. Bu ölçüler kutunun dış boyutu değil, mürekkep alınan alandır. Standart bir şirket kaşesi için küçük boy çoğu zaman yeterlidir; büyük boy ise geniş tarih damgaları ve birden çok kaşenin aynı masada kullanıldığı işlerde rahatlık sağlar.
Gövdeye göre
Istampalar metal ya da plastik gövdeli olabilir. Önemli olan kapağın sıkı kapanmasıdır; kapak, pedin kurumasını geciktirir. Bigpoint metal ıstampalar kapaklı metal gövdeyle gelir.
Mürekkepli ya da mürekkepsiz
Bazı ıstampalar kullanıma hazır, mürekkepli olarak satılır; bazılarının pedi kuru gelir ve ilk kullanımdan önce mürekkeplenmesi gerekir. Bigpoint metal ıstampaların lateks pedi mürekkepsizdir. Bu durumda baskı rengini siz seçersiniz: pede hangi renk mürekkep koyarsanız ıstampa o renkte basar. Mevcut seçenekler ıstampa koleksiyonundadır.
Istampa mürekkebi nasıl seçilir?
Mürekkep seçerken üç bilgiye bakılır: tür, renk ve şişe hacmi.
| Mürekkep türü | Uygun kullanım | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Yağsız mürekkep | Kauçuk ve polimer kaşeler, ıstampa pedleri; kâğıt ve karton gibi emici yüzeyler | Ofislerde en yaygın türdür; kaşe ya da cihaz talimatıyla uyumunu kontrol edin |
| Yağlı mürekkep | Üreticisinin yağlı mürekkep belirttiği metal harfli damgalar ve bazı mekanik damgalar | Yağsız mürekkep kullanılan bir pede eklenmez |
Mağazadaki ıstampa mürekkepleri yağsızdır. Bigpoint mürekkepleri mavi, siyah ve kırmızı renklerde, 30 ml ve 60 ml şişelerde bulunur; üretici bu mürekkepleri ıstampa, kaşe ve etiket makinesi kartuşlarında kullanım için tanımlar. Pelikan 4K kırmızı ıstampa mürekkebi 28 ml uygulayıcı uçlu şişeyle gelir ve kauçuk ile polimer damgalar için tanımlanır. Şişe hacmi belirli bir baskı sayısı anlamına gelmez; kullanım sıklığına göre seçin. Bütün renk ve hacimler ıstampa mürekkebi koleksiyonunda listelenir.
Istampa nasıl kullanılır?
- İlk mürekkepleme: Mürekkebi pedin üzerine az miktarda ve eşit aralıklarla damlatın. Uygulayıcı uçlu şişelerde ucu pede değdirerek yayabilirsiniz. Emilmesi için birkaç dakika bekleyin.
- Deneme baskısı: Asıl belgeye geçmeden önce bir deneme kâğıdına basın. Baskı soluksa az miktarda mürekkep ekleyin.
- Mürekkep alma: Kaşeyi pede hafifçe ve birkaç kez dokundurun. Sertçe bastırmak kaşenin kenarlarına fazla mürekkep yükler.
- Baskı: Kaşeyi kâğıda dik ve tek seferde bastırın, sallamadan kaldırın. Altında düz ve hafif yumuşak bir zemin olması baskıyı eşitler.
- Saklama: İşiniz bitince kapağı kapatın. Açık kalan ped kurur ve sonraki baskılar soluk çıkar.
Kaşe baskısı neden kötü çıkar?
| Belirti | Olası neden | Ne yapılır? |
|---|---|---|
| Baskı soluk ya da yer yer boş | Ped kurumuş ya da mürekkep azalmış | Aynı tür ve renkte az miktarda mürekkep ekleyin, emmesini bekleyin |
| Harflerin içi dolmuş, kenarlar dağınık | Pedde fazla mürekkep var ya da kaşeye sert bastırılmış | Birkaç deneme baskısıyla fazlayı alın, kaşeyi pede hafifçe dokundurun |
| Baskının bir kenarı çıkmıyor | Kaşe pedden büyük ya da kâğıda eğik basılmış | Daha büyük ped kullanın, kaşeyi dik tutun |
| Baskı çift ya da kaymış görünüyor | Kaşe kâğıtta sallanmış | Tek hamlede bastırıp düz kaldırın |
| Harf aralarında leke | Kaşe yüzeyinde toz ve kurumuş mürekkep birikmiş | Kaşe yüzeyini kuru bir bezle temizleyin |
Bu belirtilerin çoğu ıstampanın değil, mürekkep miktarının ve baskı hareketinin sonucudur. Yeni bir ıstampa almadan önce deneme kâğıdında bu düzeltmeleri denemek çoğu zaman yeterlidir.
Sık yapılan hatalar
- Fazla mürekkep koymak: Ped doygun olunca baskı dağılır, harflerin içi dolar. Az koyup gerektikçe eklemek daha iyi sonuç verir.
- Farklı renk ya da tür mürekkep karıştırmak: Pedi ilk hangi renk ve türde mürekkeplediyseniz o şekilde devam edin.
- Pedden küçük kaşe seçimini gözden kaçırmak: Kaşe pedden büyükse kenarları mürekkep almaz.
- Otomatik kaşeye uygun olmayan mürekkep doldurmak: Kendinden mürekkepli kaşelerde üreticinin önerdiği mürekkebi kullanın.
- Kaşe yüzeyini temizlememek: Kâğıt tozu ve kurumuş mürekkep harflerin arasını doldurur; kaşe yüzeyini ara ara kuru bir bezle silin.
Istampa, mürekkep ve diğer baskı gereçlerini kaşe, mühür ve damga koleksiyonunda birlikte görebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Stampa ile ıstampa aynı şey mi?
Evet. “Stampa” günlük konuşmada kullanılan söyleyiştir; Türkçedeki doğru yazım “ıstampa”dır.
Istampa kuruyunca ne yapılır?
Pede, daha önce kullandığınız tür ve renkte mürekkebi az miktarda damlatın ve emmesini bekleyin. Ped yırtıldıysa ya da sertleştiyse ıstampayı yenilemek gerekir.
Istampa hangi boyda olmalı?
Ped alanı, kullandığınız en büyük kaşenin baskı yüzeyinden büyük olmalıdır. Kaşeyi ped üzerine koyduğunuzda her kenarında boşluk kalmalıdır.
Otomatik kaşe için ıstampa gerekir mi?
Hayır. Otomatik kaşeler kendi pedini kullanır. Ped soluklaştığında kaşenin talimatına uygun mürekkeple tazelenir ya da değiştirilir.
